Loopbaanbegeleiding van iedereen

In eerder onderzoek onder alumni van een leergang voor loopbaancoaching – gericht op loopbaanprofessionals in het vo, mbo, of ho, zoals decanen, studiekeuzeadviseurs en loopbaancoaches – kwam aan het licht dat professionals vaak tegen hetzelfde probleem aanlopen. In de leergang leren zij jongeren te ondersteunen bij het vormgeven van hun loopbaan en de keuzes die daarbij komen kijken, door het voeren van loopbaandialogen en het inzetten van verschillende loopbaaninstrumenten vanuit een ontwikkelingsgerichte benadering. De professionals verlieten de leergang vaak vol inspiratie en plannen om het geleerde in de praktijk te brengen en ‘de rest van de school’ mee te nemen in wat zij hadden ontwikkeld. Dit lukte echter niet goed. Het blijkt in de praktijk vaak lastig om loopbaanbegeleiding verder te brengen in de school, terwijl loopbaanbegeleiding wel als essentiële schakel wordt gezien om jongeren goed te begeleiden in en op weg naar het hoger onderwijs. Deze constatering was aanleiding voor dit deelproject om te onderzoeken wat docententeams nodig hebben om loopbaanbegeleiding meer ‘van iedereen’ te maken.

In een vooronderzoek zijn tien alumni van de leergang Loopbaancoaching geïnterviewd om in kaart te brengen in welke mate zij het geschetste probleem herkenden en wat zij dachten dat ervoor nodig is om loopbaanbegeleiding meer van iedereen te maken. Deze bevindingen vormden de basis voor een participatief actieonderzoek in drie fases.

De eerste fase betrof de afwegingen voor deelname aan het traject. Er werd gesproken met potentiële ‘aanjagers’ van loopbaanbegeleiding in een docententeam en met hun managers over de keuze om een professionaliseringstraject op maat aan te gaan voor vijf dagdelen. Na het besluit om al dan niet deel te nemen, werden er interviews gehouden om meer inzicht te krijgen in bepalende factoren voor deelname aan het traject. Op basis van logboeken, gespreksverslagen, e-mailverkeer en de interviews is geanalyseerd welke factoren de doorslag geven. Uiteindelijk namen 2 vo-scholen, 1 mbo-instelling met vier locaties, en 1 hbo-opleiding deel.

In de tweede fase werd een startdialoog georganiseerd door de aanjager onder begeleiding van een teamcoach. Van elke dialoogsessie is door de onderzoekers een ‘oogstverslag’ opgesteld, dat ter goedkeuring aan alle deelnemers is voorgelegd en desgewenst aangepast.

In de derde fase werden in vier dagdelen in co-creatie tussen de teamcoach, de onderzoeker, de aanjager en een zogeheten maatje interventies op maat ontwikkeld en uitgevoerd. De looptijd varieerde van vier tot acht maanden. Bij elk dagdeel besliste de aanjager welke eenheid (docententeam) het meest geschikt was om te participeren, met het oog op het genereren van vooruitgang op de gestelde doelen.

Hierna vond een afsluitende terug- en vooruitblik plaats met aanjager, maatje, manager, teamcoach en onderzoeker en een slotinterview met alle betrokkenen. Op basis van logboeken van de teamcoach en aanjagers, e-mailverkeer, observatie- en gespreksverslagen, audio-opnames en slotinterviews is geanalyseerd welke behoeften en werkwijzen betrokken hebben om loopbaanbegeleiding binnen de school van iedereen te maken. Alle data zijn conform ‘grounded theory’ geanalyseerd (Corbin & Strauss, 2008), wat onder meer inhoudt dat er geen vooraf vastgestelde codes werden gehanteerd.